مشترک نیکوست شوید و از آخرین مقالات و تحلیل‌های حوزه سرمایه گذاری با خبر شوید

بلاگ نیک وست

آیا ارزهای دیجیتال به ترفندهای هرمی و پونزی ارتباط دارند؟
آموزشی

آیا ارزهای دیجیتال به ترفندهای هرمی و پونزی ارتباط دارند؟ 

ارزهای دیجیتال تبدیل به بازاری جذاب برای بسیاری از افراد شده که طمع پولدار شدن سریع دارند. تعدادی با این تصور وارد بازار ارزهای دیجیتال می‌شوند که به زودی سرمایه‌شان چندین برابر خواهد شد و راه چندساله را یک‌شبه خواهند رفت.

ناگفته نماند فعالیت‌های سالم و با نیت درست نیز در این بازار فراوان است، اما در میان این شلوغی عده‌ای هستند که به دلیل ویژگی‌های خاص این بازار صرفا هدف‌شان کلاهبرداری است.

این روزها بسیاری از طرح‌ها و ترفندهای هرمی و پونزی در بازار ارزهای دیجیتال دیده می‌شود.

 

bitcoin market

اما در ابتدا باید بگویم که بیت کوین به دلایل زیر از اتهام پونزی یا کلاهبرداری بودن مبراست:

  • هیچ شخص و سازمان خاص و متمرکزی برای کنترل فعالیت‌های بیت کوین وجود ندارد.
  • هیچ ضمانتی برای برگشت پول طی یک دوره به کسی داده نمی‌شود.
  • هیچ پاداش و پورسانتی برای جذب افراد جدید وجود ندارد.
  • عملکرد، اجرا و اهداف پروژه کاملا شفاف بوده و همه می‌توانند در مورد آن تحقیق کنند.
  • ارزش بیت‌کوین مانند بسیاری دیگر از بازارهای فعال در جهان با توجه به عرضه و تقاضا نوسان می‌کند و هیچ سازمان خاصی در مورد قیمت آن تصمیم‌گیری نمی‌کند.

آیا بیت کوین به ترفندهای هرمی و پونزی ارتباط دارد یا خیر؟ برای درک این موضوع نیاز است ابتدا اطلاعات اولیه‌ای از طرح‌های هرمی و پونزی داشته باشیم.

 

ponzi

طرح پونزی چیست؟

به طور کلی وقتی یک شرکت و یا یک شخص از پول سرمایه‌گذاران برای پرداخت سود سرمایه­ گذاران قبلی استفاده کرده، اما به آن‌ها می‌گوید که از سرمایه‌ آن‌ها در صنعت و کار‌های سود‌ده استفاده می‌کند، از ترفند پونزی استفاده کرده است.

برای مثال من به شما می‌گویم که اگر ۱۰۰ میلیون تومان به من بدهید ۵ برابر بانک به شما سود می‌دهم؛ زیرا می‌خواهم از این پول در ساختمان‌سازی استفاده کنم. وقتی ۱۰۰ میلیون را از شما بگیرم آن را بین سرمایه‌گذاران قبلی که وعده سود به آن‌ها داده بودم توزیع می‌کنم و این زنجیره به همین ترتیب ادامه می‌یابد.

در این موارد اگر آن موسسه و یا شخص که طرح پونزی را ایجاد کرده تصمیم بگیرد که دیگر سودی پرداخت نکند؛ با پول‌های سرمایه‌گذاران فرار می‌کند. دلیل دیگر از هم پاشیدن طرح پونزی ممکن است این باشد که هیچ سرمایه‌گذار جدیدی جذب نشده و توانایی پرداخت سود سرمایه‌گذاران قبلی وجود نداشته است.

اما در هر حال، طرح‌های پونزی در یک نقطه به شکست منجر شده و افراد زیادی سرمایه خود را از دست می‌دهند. تشخیص اینگونه طرح‌ها نسبتا ساده است.

برای مثال اگر شخصی به شما وعده پرداخت مقدار ثابتی سود بالا ارائه داده و کاری که با پول شما می‌کند را سخت و پیچیده و دور از درک شما نشان می‌دهد، به احتمال بسیار قوی با یک ترفند پونزی مواجه هستید. افراد زیادی به این نوع طرح‌ها جذب می‌شوند؛ زیرا به آن‌ها وعده سود ثابت، درآمد بدون ریسک و بدون از بین رفتن پول می‌دهند.

یکی دیگر از راه‌های تشخیص این نوع طرح‌ها این است که گرداننده طرح پونزی به سرمایه‌گذاران می‌گوید که حداقل سه ماه قبل از اینکه قصد بیرون کشیدن سرمایه خود را داشته باشند، باید به شخص یا موسسه اطلاع دهند.

 

طرح هرمی چیست؟

سردسته‌های این شرکت‌ها در شکل مدرن آن، برای اینکه به ایجاد شرکت هرمی متهم نشوند؛ از عبارت “بازاریابی چندسطحی” استفاده می‌کنند و اذعان دارند که افراد با استفاده از فروش محصولات می‌توانند درآمد کسب کرده، اما با اضافه کردن اعضای جدید نیز به دیگر دوستانشان برای کسب درآمد کمک کنند. تشخیص شرکت‌های هرمی از بازاریابی چندسطحی کاری بسیار سخت است.

نکته مهم اینجاست که اگر شرکت مورد نظر تمرکز فوق‌العاده زیادی روی جذب افراد داشت و برنامه‌ها و جلسات متعدد در این مورد برگزار می‌کرد؛ به احتمال زیاد شرکت مورد نظر از ترفند هرمی استفاده می‌کند.

 

bitcoin

آیا بیت کوین به ترفند پونزی و هرمی ارتباط دارد؟

با محبوبیت روزافزون بیت کوین، سرمایه‌گذاران در این بحبوحه و شلوغی بازار باید مراقب افراد سودجویی باشند که سعی می‌کنند با استفاده از روش‌های مختلف و با کلاهبرداری یک شبه پولدار شوند.

طرح پونزی که گاهی هم با عنوان ترفند پونزی (یا پانزی) شناخته می‌شود، یکی از خطرناک‌ترین فعالیت‌ها است که نام آن از روی نام یک فرد ایتالیایی به اسم چارلز پونزی برداشته شده که در بین سال‌های ۱۸۸۲ تا ۱۹۴۹ میلادی زندگی می‌کرده است. این ترفند کلاهبرداری پیش از او نیز در دنیا وجود داشت، اما چارلز پونزی کسی بود که آن را معروف کرد.

همانطور که در مورد این طرح به طور خلاصه توضیح دادیم، ایده اصلی در طرح‌های پونزی بسیار ساده است. پول سرمایه‌گذاران جدید برای پرداخت سود به سرمایه‌گذاران قدیمی استفاده می‌شود و تا جایی که سرمایه‌گذار جدید جذب بشود، افراد حاضر در این طرح سود خود را دریافت می‌کنند.

کسی که ترفند پونزی را اجرا می­ کند، با تشویق سرمایه گذاران به جذب افراد دیگر می­ تواند با به دست آوردن پول بیشتر، سود کسانی که به او اعتماد کرده‌اند را بپردازد.

این زنجیره ادامه پیدا می‌کند و وقتی سرمایه‌گذار جدید پیدا نشود، طرح پونزی از هم می‌پاشد و پول افراد از بین می‌رود. در این کار هیچ ارزش افزوده‌ای تولید نمی‌شود و متاسفانه تا زمانی که اجراکننده طرح فرار کند و یا توسط پلیس دستگیر شود، سرمایه‌گذاران متوجه آن نخواهند شد.

 

ارتباط بیت کوین و طرح پونزی:

بسیاری از منتقدان در همان روزهای ابتدایی شناخته‌شدن بیت کوین در سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ نسبت به ماهیت این ارز دیجیتال شک داشتند. بسیاری از آن‌ها اعتقاد داشتند که بیت کوین تنها یک طرح پونزی است که سرمایه‌گذاران به شدت به آن جذب شده‌اند؛ به هرحال مهم این است که این انتقاد شدیدا نادرست و به دلیل نداشتن اطلاعات بوده است.

طرح‌های پونزی در طول تاریخ به این صورت بوده‌اند که یک شخص و یا سازمان، پس از جذب سرمایه‌های افراد، چگونگی خرج‌ سرمایه‌های آنها را مخفی کرده و به سرمایه‌گذاران قول سود ثابت داده است، اما بیت کوین هیچ‌کدام از این موارد را ندارد. این ارز دیجیتال کاملا غیرمتمرکز بوده و افراد می‌توانند هر زمان که تمایل داشتند، خرید و فروش کنند و اطلاعات تراکنش‌ها در بلاک‌چین بیت‌کوین به صورت باز و شفاف در اختیار همه قرار داده شده است.

هیچ‌کس نمی‌تواند در بیت کوین به شما تضمینی بابت برگشت پولتان بدهد و باید مانند هر بازار دیگری با افزایش دانش خود، رصد کردن نمودارهای تخصصی و تحلیل تکنیکال در دنیای ارزهای دیجیتال موفق شوید.

ممکن است شخصی از بیت‌کوین برای راه‌اندازی طرح پونزی استفاده کند ولی بیت‌کوین به خودی خود یک طرح پونزی نیست. همانطور که یک شخص می‌تواند از ریال برای ایجاد طرح پونزی استفاده کند، ولی ریال یا دلاری که در طرح پونزی به کار می‌رود را نمی‌توان کلاهبرداری دانست. ریال، دلار یا بیت‌کوین یک ابزار است که می‌تواند در راه درست یا در راه خلاف استفاده شود.

 

سایر ارزهای دیجیتال به طرح‌های پونزی ارتباط دارند؟

بیت کوین هیچ ربطی به طرح‌های پونزی و هرمی ندارد، اما می‌توانید رد پای ترفندهای پونزی را در برخی ارزهای دیجیتال سطح پایین مشاهده کنید.

هر ارز دیجیتال نیازمند یک‌سری توسعه‌دهنده باهوش و با استعداد است تا بتوانند با نوشتن کد‌های آن، ارز دیجیتال را به شکلی امن و مطمئن در اختیار عموم قرار دهند. به دلیل ماهیت ارزهای دیجیتال این کد‌ها اوپن سورس بوده و هرکسی می‌تواند به آ‌ن‌ها دسترسی داشته باشد.

حال ممکن است برخی افراد این کدها را تغییر داده و به عنوان یک ارز دیجیتال جدید عرضه کرده و افراد را به سرمایه‌گذاری روی آن تشویق کنند. مردم عادی شاید توانایی و حوصله خواندن کد‌ها را نداشته باشند و در این صورت درگیر یک طرح پونزی شوند.

چندی پیش یک ارز دیجیتال با نام OneCoin معروف شد و تعداد زیادی از مردم جذب آن شدند، زیرا بر خلاف دیگر رمزارزها OneCoin تضمین بازگشت سرمایه را می‌داد و این موضوع باعث شد که کاربران فکر کنند می‌توانند در یک بازار سودآور و بدون ریسک سرمایه‌گذاری کنند. نکته جالب اینجا بود که از ترس بو بردن توسعه‌دهندگان و برنامه‌نویسان، نرم‌افزار OneCoin اوپن سورس نبود تا کسی نتواند مشکلات موجود در طراحی آن را تشخیص دهد. One Coin روی یک بلاکچین عمومی نیز بارگذاری نشده بود و در نتیجه پیگیری تراکنش‌ها توسط کاربران امکان‌پذیر نبود.

جامعه کاربران ارزهای دیجیتال به سرعت گزارش یک طرح پونزی در OneCoin را ارسال کردند که ۳۰۰ هزار بازدید و هزار کامنت دریافت نمود که به وضوح چنین موضوعی را تایید می‌کرد. یک شرکت فعال در زمینه بیت کوین نیز به کاربران در مورد هرمی و کلاهبرداری بودن OneCoin هشدار داد.

برای جلوگیری از به دام افتادن سرمایه‌گذاران، کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده آمریکا مقاله‌ای را با عنوان ” طرح‌های پونزی از ارزهای مجازی استفاده می‌کنند” منتشر کرد.

در این مقاله به سرمایه‌گذاران هشدار داده شده بود که ارزهای دیجیتال یک راه آسان برای کلاهبرداران است تا ترفند‌های هرمی را اجرا کنند. سرمایه‌گذاران باید به این مقاله‌ و هشدارهایی که داده شده به خوبی توجه کنند، زیرا هر ارز دیجیتالی می‌تواند به یک طرح پونزی تبدیل شود.

 

چند روش برای اینکه طرح‌های پونزی را تشخیص دهید:

  • صحبت از سود پایدار و عدم وجود ضرر و زیان
  • استفاده از استراتژی‌های مخفی و یا خیلی پیچیده در انجام تراکنش‌ها و ارزش‌گذاری ارز دیجیتال
  • مشکل بودن برداشت سود و سرمایه
  • وجود یک فرد و یا سازمان که ارز دیجیتال مذکور را حمایت و تبلیغ می‌کند

به صورت دقیق و تخصصی در مورد تشخیص ارزهای دیجیتال مشکوک توضیح خواهیم داد، اما دو کار ساده‌ای که به سرعت می‌توانید انجام دهید این است که در گوگل عبارت” آیا —- ارز دیجیتال کلاهبرداری است؟” ( به انگلیسی  ….. legit or scam) را سرچ کنید. به جای نقطه‌چین می‌توانید نام هر ارز یا سیستم یا سایتی را وارد کنید.

اگر با این‌کار نتوانستید اطلاعات خاصی به دست بیاورید بهتر است در مورد اینکه نرم‌افزار این ارز دیجیتال اوپن سورس است و یا خیر تحقیق کنید، برای این موضوع می‌توانید عبارت”…. GitHub” را در موتورهای جستجو سرچ کنید. به جای نقطه‌چین، نام ارز یا سیستم موردنظر را بنویسید.

بسیاری از پروژه‌های ارزهای دیجیتال از GitHub برای اشتراک‌گذاری کدهایشان استفاده می‌کنند و اگر یک ارز دیجیتال به صورت اوپن‌سورس باشد، به احتمال بسیار بالا در GitHub ثبت شده است. اگر مورد خاصی در GitHub پیدا نکردید احتمالا کد رمز ارز مورد نظر اوپن سورس نبوده و این یک زنگ خطر برای شماست تا از سرمایه‌گذاری روی آن صرف نظر کنید.

اکثر کسانی که به دام طرح‌های پونزی میفتند اطلاعات کافی ندارند و نکته مهم اینجاست که اجراکنندگان این ترفندها نیز با زیرکی خاص از دادن اطلاعات به کاربران خودداری می‌کنند.

در بازارهایی که گردش سرمایه در آن‌ها بسیار بالاست، معمولا سازمان‌های نظارتی خاصی وجود دارد که اطلاعات و امنیت شرکت‌های حاضر را تضمین و تایید می‌کنند، اما به دلیل ماهیت غیرمتمرکز ارزهای دیجیتال در حال حاضر چنین امکانی وجود ندارد.

 

ارزهای دیجیتال شبهه‌دار

یکی از مهم‌ترین کارهایی که سرمایه‌گذاران هوشمند می‌توانند برای محافظت از پول خودشان در برابر افراد کلاهبردار انجام دهند این است که پشت صحنه ارز دیجیتالی که می‌خواهند روی آن سرمایه‌گذاری کنند را با دقت بررسی کنند. نبود اطلاعات خاص در مورد تیم و حامیان آن ارز دیجیتال، نکته‌ای‌ منفی محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که سازندگان آن ارز مجازی نمی‌خواهند هویت خود را فاش کنند. کلاهبرداران با فاش نکردن هویت خود از مشکلات احتمالی آینده جلوگیری می ­کنند. در مرحله بعدی تحقیقات سرمایه‌گذاران باید روی مطالب منتظرشده سایت آن ارز متمرکز باشد.

اگروب­سایت، وایت پیپر و… پر از علائم و غلط‌ های سهوی هستند در فرمت‌بندی آن‌ها اشتباهات فاحشی وجود داشته باشد، نشان می‌دهد که ایجادکنندگان ارز دیجیتال به پروژه خود اهمیت کافی نداده‌اند. این موضوع می‌تواند به عنوان یک هشدار مهم تلقی شود، زیرا یک پروژه واقعی با جزئیاتی دقیق و شفاف ارائه می‌شود و زمان زیادی برای آن صرف شده است. در حالیکه اغلب کلاهبرداری‌ها صرفا با ارائه‌ای ضعیف از اطلاعات پراکنده، کپی‌شده، ضدونقیض و ناقص همراه هستند.

مرحله بعدی جستجوی این ارز دیجیتال در شبکه‌های اجتماعی عمومی مثل Reddit و توییتر است که در آن گردش اطلاعات آزاد بوده و هرکسی می‌تواند در مورد هرچه که خواست اظهارنظر کند. اگر در این وبسایت‌ها آثاری از کوین مورد نظرتان پیدا نکردید، احتمالا سازندگان نمی‌خواستند که عموم مردم در مورد آن‌ها قضاوت کنند و عدم دسترسی آسان به اطلاعات یکی از نقاط ضعف دارایی‌های دیجیتال است.

با تمام این تفاسیر گاهی اوقات ممکن است که یک اشتباه کوچک باعث شود که وجهه یک ارز دیجیتال خراب شده و کاربران آن را به عنوان یک راه برای کلاهبرداری تلقی کنند. این اتفاق برای Dash یکی از ۴ رمزارز برتر حال حاضر دنیا اتفاق افتاد.

Dash در اواخر سال ۲۰۱۶ میلادی و اوایل سال ۲۰۱۷ به دلیل افزایش قیمت سرسام آور، محبوب و معروف شد. Dash در ابتدای مسیرش نشانه‌های وجود یک کلاهبرداری را از خود نشان می‌داد. به اعتقاد بسیاری از مردم، تیم دش به دنبال کلاهبرداری بود، زیرا در ۲۴ ساعت اولیه آغاز به کار این کوین، حدود ۱.۹ میلیون Dash استخراج شد که جزئی از برنامه اصلی نبود.

موسس و توسعه‌دهنده اصلی Dash در همان ساعات اولیه توضیح داد که این مشکل به دلیل حضور یک باگ ناخواسته در نرم‌افزار به وجود آمده است، ولی بسیاری از منتقدان اعتقاد داشتند که Dash قصد سوءاستفاده را داشته است. در ۳۰ ماه مارچ سال ۲۰۱۷ میلادی ۳۰ درصد کل بازار Dash هنوز هم در اختیار همان کسانی بود که در ۲۴ ساعت اولیه اقدام به استخراج این کوین کرده بودند. این موقعیتی است که سرمایه‌گذاران باید فرق بین کلاهبرداری و یک خطای سهوی کوچک را تشخیص دهند.

ما هنوز هم اعتقاد داریم که مشکلات اولیه Dash می‌توانست تصحیح شود و با راه‌اندازی مجدد عرضه اولیه کوین، Dash به صورت عادلانه بین کاربران پخش شود، اما این ارز دیجیتال توانست تا آپریل ۲۰۱۷ دوباره وجهه خود را بازیابد و برای مدتی به جمع ۴ رمزارز برتر دنیا بپیوندد.

نکته‌ای که باید به آن توجه کنید این است که کلاهبرداری از طریق ارزهای دیجتال منحصر به توسعه‌دهندگان آن نمی‌شود. ممکن است یک موسسه و یا شرکت به شما پیشنهاد بدهد که با گرفتن پول شما در بازار ارزهای دیجیتال سرمایه‌گذاری می‌کند. برخی از آن‌ها فوق‌العاده محبوب و قابل اعتماد هستند، اما برخی دیگر فقط با هدف سرقت ارز دیجیتال شما ایجاد شده‌اند. بنابراین در اعتماد به اینگونه افراد باید دقت فوق‌العاده زیادی به خرج دهید.

انواع این وبسایت‌‌ها که وعده سودهای بالا را می‌دهند وجود دارند، حتی برخی از آنها وعده سودهای بسیار بالا مثلا ۷۰۰ درصدی یا ۱۰۰۰ درصدی در بازه ۲ الی ۴۸ ساعت ارائه می‌دهند! اگر با این سایت‌ها مواجه شدید، فریب تبلیغات آنها را نخورید. چنین سرمایه‌گذاری پرسودی منطقی نیست و باید از هرچیزی که شک‌برانگیز باشد دوری کنید. هیچ‌کس نمی‌تواند در عرض دو ساعت ۱۰۰۰ درصد سود بدست آورد.

و به عنوان سخن آخر بسیاری از کلاهبرداری‌ها را می‌توان با عقل سلیم تشخیص داد. ابتدا حرص و طمع را کنار بگذارید، سپس با قضاوت عقلانی، پیشنهاد موردنظر را بسنجید. داشتن اطلاعات درست در قضاوت شما اثرگذار است. بنابراین اولین کاری که می‌کنید جستجو در اینترنت برای یافتن نظرات دیگران در مورد آن سایت است.

باید بدانید خیلی اوقات کلاهبرداران برای سیستم‌های کلاهبرداری خودشان نظرات مثبتی در سایت‌های مختلف ثبت می‌کنند. بنابراین تشخیص کلاهبرداری‌ها مشکل است ولی در نهایت اگر در اینکار مهارت پیدا کنید، در بسیاری از مواقع در کمتر از ۳۰ ثانیه می‌توانید کلاهبردار بودن یک سایت یا سیستم را تشخیص دهید.

 

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

بخش های ضروری علامت گذاری شده اند *